info@ikarus.com.tr
0216 970 08 86

Kuvvetli Rüzgarda Kalkış

İkarus Havacılık

Kuvvetli rüzgarda kalkış tekniklerini öğrenin, rüzgarın hızı arttığında kenarda oturmak zorunda kalmayın. Yazan Sascah Burkhardt, fotoğraflar Veronique Burkhardt, çeviren Hakan Keser

Aslında, ‘kuvvetli rüzgarda kalkış’ yanlış bir terim. Meteorolojide “kuvvetli” rüzgarlar 39 km/s ila 49 km/s arasında, yani bizim uçuş limitlerimizin dışındadır. Hatta hava tahmini raporlarını sunanların “orta kuvvette” dedikleri rüzgar (29-39 km/s) bile bizler için üst limitlerdedir.

Modern refleks kanatlar hız aralığını bizler için yukarı doğru taşımış olmasına ve potansiyel olarak daha kuvvetli rüzgarlarda ilerlememize olanak tanımasına rağmen, bu durum, kuvvetli rüzgarlarda uçmamız gerektiği anlamına gelmez. Bunun nedeni, rüzgar hızı arttıkça türbülansın da katlanarak artmasıdır. Bununla birlikte, 20-25 km/s’lik rüzgarda iyi bir teknikle kolayca kanat kontrolü sağlanabilir. (Ancak trike’lar farklıdır; trike ile ters kalkış (tekerlekli ters kalkış) sadece profesyoneller içindir.)

ROTORU KONTROL EDİN

Kuvvetli rüzgarda ayakta kalkış yapıyorsanız, rüzgarın geldiği yönde, türbülansa neden olabilecek engeller olup olmadığını kontrol edin. Unutmayın ki, rüzgar hızı ne kadar fazlaysa türbülanslı alan da o kadar geniş olur. Kontrolü kaybetme ihtimaline karşı, rüzgarın ilerlediği yöndeki alanı da kontrol etmenizde fayda var.

Darbeli rüzgarlardan uzak durmalısınız. 25 km/s’lik stabil rüzgar, darbesi 25 km/s olan 15 km/s’lik rüzgardan çok daha iyidir. Kuvvetli rüzgarlarla baş etmeyi öğrenirken sizleri bekleyen en yaygın tehlike rüzgarın ani bir darbe ile ayağınızı yerden kesip sizi sürüklemesidir.

MALZEME

Bunu eğitmenlerinizden sık sık duyacaksınız: “Rüzgar uçulamayacak kadar sertse, yer çalışması yapın.” Havada uçarak geçirilen pek çok saate kıyasla, yerde kanatla ‘oynayarak’ geçirilen yarım saatin kanopi kontrolünüzü daha fazla geliştireceğine şüphe yok. Ancak, çalışmıyor olsa bile sırtınızda paramotorla pratik yapmak riskli olabilir. Ayrıca, sırt üstü düşerseniz pahalıya patlayabilir. Çoğu paramotorda harnes kolaylıkla çıkarılamaz. Bu yüzden, sadece yer çalışması için basit bir harnes alabilirsiniz, buna ayıracağınız paraya değer.

Uçmayacak olsanız bile, yer çalışması yaparken daima kask takın. Birçok pilot eldiven giymenin de gerekli olduğunu savunsa da, bu size kalmış. Eldivenler iplerin ellerinizi çizmesini veya kesmesini engelleyebilir. Diğer yandan, eldiven takmazsanız ipleri daha hassas bir şekilde hissedebilirsiniz.

Kanadınızda trimler varsa, rüzgar arttığında trimler açık olmalıdır. Bazı üreticiler hafif rüzgarda bile trimlerin açık olmasını tavsiye eder çünkü trimlerin açık olması kanadın tepenize gelmesini kolaylaştırır. Unutmayın: kanadın yapısına bağlı olarak, tamamen açık trimler kanadın stabilitesini azaltabilir.

KANADA BAĞLANMA

Ters kalkış yaparken hangi yöne döneceğinize karar vermek önemlidir. Hangi yöne dönerken daha rahat olduğunuzu keşfettiğinizde tabii ki buna bağlı kalmalısınız.

Ters kalkışlarda yüzünüz kanada doğru bakarken kanada bağlanmak çok daha kolaydır. Sırtımız kanada dönükken bağlanırsak, ters kalkış yapmak için ipleri kafesin üzerinden geçirmek zordur ve bu dönüşü yaparken rüzgar darbesi bizi kontrolsüz halde yakalayabilir. Güvenli bir ters kalkış tekniği için ekteki fotoğraflara (1-10) bakın.

 

KALKIŞ HAZIRLIĞI

Frenleri elinize almadan önce gazı almalısınız. Hala pek çok pilotun sol freni sağ eline aldığını görebilirsiniz, fakat bu yöntemin yavaş yavaş kaybolması sevindirici. Bu tekniğin en büyük dezavantajı, frenleri değiştirirken kalkışın kritik bir anında kanadın kontrolünü tamamen kaybetme riskidir.

Sol freni daima sol elinize, sağ freni ise daima sağ elinize almalısınız. Kanadı kontrol etmek için C veya D kolonlarını kullanmak istiyorsanız, frenleri bileğinize geçirerek hem kolonları serbestçe tutabilir hem de frenlerin kontrolünü kaybetmemiş olursunuz. Bunun için yeterli fren ipi uzunluğu olduğundan emin olun. Bazı pilotlar ise, kanadı C veya D kolonu ile kontrol ederken frenleri yerine takmayı tercih eder. Bunun dezavantajı, kalkışa hazır olduğunuzda frenleri çabucak bulmak zorunda olmanızdır.

KLASİK YÖNTEM

Kanat yerdeyken ipler gerdirilir. Sol fren sol elde olacak şekilde, kollar kolonlara paralel tutularak sağ A-kolonu sol ele, sol A-kolonu sağ ele alınır. Kolonlar hafif fakat kararlı bir şekilde çekilerek kanat tepeye getirilir ve burada frenler kullanılarak durdurulur. Bazı pilotlar her iki kolonu da aynı eline alarak gazı tuttukları ellerini hafifletmek isterler. Bu uygulama kanat yerden yükselirken pilota daha az kontrol sağlayacaktır. Bu tekniği seçerseniz, fren oranlarının dengeli olması için, gazı diğer elinize göre aynı pozisyonda tutmaya çalışın. Klasik yöntem basit ve güvenli olmasına rağmen, bu yöntemin dezavantajı kuvvetli rüzgarlarda pilotun ayaklarının kolaylıkla yerden kesilebilmesidir, çünkü fren uygulamak kanadın geçici olarak kaldırmasına neden olur.

ARKA KOLONLARIN KULLANILMASI

Herhangi bir kaldırma kuvvetine yol açmadan kanadı kontrol etmek için C veya D kolonlarını (kanadınız 4 kolonluysa her ikisini birden kullanmak en iyisidir) kullanmak yamaç paraşütü pilotları arasında yaygındır. Kolonlar kanat üzerinde çok daha etkili bir kontrolün yanı sıra stall noktasına kolaylıkla ulaşılmasını sağlar. Eğer hem C hem de D kolonları kullanılıyorsa, kanadı istemeden geriye düşürmek kolaydır. Farklı kolonların sağladığı etkiyi hissetmek ve bunların ne kadar çekebileceğinizi öğrenmek önemlidir. Frenleri yerlerine takarsanız, fren makaralarının üzerinden fren iplerini doğrudan kontrol edebilirsiniz. Bu noktadan kanadın firar kısmı ile doğrudan bağlantı kurabilirsiniz.

ASİMETRİK VE AVUSTURALYA KALKIŞLARI

Pilot kanadın tam ortasında değilse ya da rüzgar pilotun sırtına dik olarak gelmiyorsa, kanat yerden asimetrik olarak yükselecektir. Kanadın daha yüksek olan tarafına doğru atılacak bir adım ve fren/kolon ile yapılacak hafif düzeltmeler kanadın asimetrik olarak yükselmesini engelleyecektir.

Bir kalkış tekniği olarak asimetrik yükselmeyi bilerek ve isteyerek kullanmak da mümkündür. Rüzgar kanada dik açı ile vurduğunda onu en güçlü haliyle iter ve bu durum rüzgar penceresinin ortasında yaşanır. Rüzgarın kanada daha düşük bir açı ile vuracağı şekilde kanat yana çekilerek kuvvet önemli ölçüde azaltılabilir. Bu durum ise rüzgar penceresinin kenarı olarak bilinir. Uçurtma sörfü (kitesurf) yapanlar sürüklenmemek için normalde uçurtmalarını rüzgar penceresinin kenarından kaldırırlar. Biz de aynı tekniği kullanabiliriz. Pilot, kanadı rüzgar penceresinin kenarında konumlandırır ve frenleri kullanarak dikey olarak yükselmesini sağlar. Böylece, geriye sürüklenme çok az olur. Çok kuvvetli rüzgarlarda ayaklarınızı çim veya kum üzerinde kaydırırken kanadı rüzgar penceresinin kenarında tutabilirsiniz. Kobra kalkışı olarak bilinen bu teknik büyük bir hassasiyet ve bolca pratik gerektirir.

Asimetrik kalkış, kobra tekniği çok fazla abartılmadan da faydalı olabilir. Birçok pilot kanadını rüzgara hafif açılı yerleştirir, her iki A-kolonunu bir eline alır ve çeker. Kanat asimetrik olarak yükselirken boşta olan elleriyle arka kolonları kullanarak ve kanadın altına doğru girerek düzeltme yaparlar. Bu teknik Avustralya yöntemi olarak bilinir.

Kanadı kontrol etmek için arka kolonları kullandığınızda daha az kaldırma kuvveti meydana gelir; böylece, ayaklarınızın yerden kesilme riski azalır. Bu yöntemi kullanırken fren kulpları bileğe geçirilmiş veya bu resimde olduğu gibi yerlerine takılı olabilir.

PRATİK YAPIN

Yapılacak en iyi şey bu teknikleri çalışmak ve sizin için en uygununu bulmaktır. Rüzgar uçuş için sert, fakat makul limitlerde olduğunda dışarı çıkın ve pratik yapın. Bu teknikleri öğrenmek hem sizi daha güvenli pilot yapacak hem de başarısız kalkışlarınızın sayısını azaltacaktır. Kanadınıza yerde hakim olmak sizi havada da daha iyi bir pilot yapar.

RESİM 1

  1. Kanat açılır. Kuvvetli rüzgarda bu aşamada kanadın tamamını açmak gerekmez. Kolonlar birbirlerine paralel olarak bir elde tutulur.
  2. Basit bir numara: kolonları bir elinizden diğerine geçirirken 180 derece döndürün. Sağa dönüyorsanız, kolonları sol elinizden sağ elinize geçirin. Şimdi kolonlar bağlanacakları karabin ile aynı sıradalar ve doğru şekilde döndürüldüler.
  3. Soldaki kolonu alın ve harnesin sol tarafına takın.
  4. Aynı işlemi sağ taraf için yapın.
  5. Doğru fren kulpunu aldığınızdan emin olmak için, ellerinizi kolonlar boyunca frenlere doğru uzatın.
  6. Gaz elinizdeyken sağ freni alın.
  7. Sonra da sol freni...
  8. İplerin istenmeyen şekilde karışması bu yöntemde neredeyse imkansızdır.
  9. Sol taraftaki kolonu sol elinize, sağ taraftaki kolonu sağ elinize alın. Fren kulplarını elinizde tutabilirsiniz veya kanadı C/D kolonları ile kontrol etmek için fren kulplarını bileğinize geçirebilirsiniz ve hatta hassas kontrol için fren iplerini fren makaralarının üzerinden çekebilirsiniz.


RESİM 2

  1. A-kolonlarını çekerek kanadı kaldırın. Frenlerle veya C/D kolonlarıyla kanadı kontrol edin. Orta şiddetteki rüzgarlarda bu kolaydır. Şiddetli rüzgarda, fren uyguladığınızda oluşan kaldırma kuvveti ayağınızı yerden kesebilir. Bu resimde fren kulpları pilotun bileklerine geçirilmiş ve pilot doğrudan ipleri tutuyor. Fren iplerinin bu şekilde kullanılması pilota daha iyi ve daha hassas bir kontrol sağlar.


RESİM 3

Rüzgar Penceresi: Kanat pencerenin kenarında konumlandırılırsa, tepeye gelirken daha az kuvvet hissedilir. www.xcshop.com’dan temin edebileceğiniz PG Groundhandling DVD’sinde (Yamaç paraşütü yer çalışması DVD’si) bu bilgiler mevcuttur.

RESİM 4

Avustralya Tekniği: Ön kolonlar bir elde, arka kolonlar diğer elde tutulur. A-kolonlarının çekilmesi kanadın yükselme hızını artırır, arka kolonlar ise kanadı frenler. Aynı anda arka kolonları sağa veya sola hareket ettirerek kanadı yönlendirebilirsiniz.

Yazar:Can GÜL